Wat te doen bij een overlijden: checklist

Bij een overlijden komen heel wat praktische en administratieve zaken kijken, die tijdens deze moeilijke periode vaak overweldigend kunnen zijn. Weet u niet waar u moet beginnen of bent u bang om een (belangrijke) formaliteit over het hoofd te zien? Dan kan u rekenen op de overzichtelijke checklist van Silentis. Wij sommen alles op wat er in de eerste uren en dagen na een overlijden dient te gebeuren.

 

Wat te doen bij een overlijden

 

  1. 1.    Het overlijden laten vaststellen door een geneesheer

De huisarts, de dokter van wacht of de behandelende arts in het ziekenhuis moet het overlijden eerst vaststellen. Eenmaal de arts ter plaatse is, wordt de overlijdensakte opgemaakt die nodig is voor de administratieve afhandeling en het vervoer. Bij een verdacht of niet-natuurlijk overlijden verwittigt u best eerst de politie.

 

  1. 2.    Breng familie en vrienden op de hoogte

Breng familie en vrienden op de hoogte van het overlijden. Zij zorgen niet alleen voor troost en steun in het rouwproces, maar willen vaak ook afscheid nemen van de overledene.

 

  1. 3.    Contacteer een begrafenisondernemer

De begrafenisondernemer begeleidt u bij het regelen van de uitvaart en neemt een deel administratieve zaken uit uw handen. Afhankelijk van uw wensen regelen ze een opbaring bij u thuis, in het ziekenhuis of in het uitvaartcentrum.

 

De keuze voor een begrafenisondernemer is volledig vrij. Geen enkel ziekenhuis, rusthuis of instantie mag u een begrafenisondernemer opleggen. Enkel bij een verkeersongeval of een verdacht overlijden kan de politie zelf een begrafenisondernemer aanstellen om het lichaam over te brengen naar het mortuarium.

 

Als u een begrafenisondernemer belt, kan hij de volgende vragen stellen:

    • Heeft de overledene al voorafregelingen getroffen bij een begrafenisondernemer?
    • Heeft de overledene een uitvaartverzekering?
    • Is het overlijden al vastgesteld door een geneesheer?
    • Wanneer wilt u dat we langskomen?
    • Zijn er wensen van de nabestaanden? Moet het lichaam bijvoorbeeld gebalsemd of gecremeerd worden?
    • Is de woning makkelijk bereikbaar? Is er parkeerplaats? Zijn er trappen? Waar bevindt de overledene zich?
    • Wie is de contactpersoon van de familie? Hoe kunnen we de contactpersoon bereiken?

 

Vind een begrafenisondernemer in uw buurt

 

  1. 4.    Aangifte van het overlijden

De begrafenisondernemer zorgt voor administratieve formaliteiten zoals de aangifte van het overlijden bij de burgerlijke stand van de gemeente.

 

De volgende documenten hebt u zeker nodig:

  • overlijdensattest van de dokter;
  • identiteitskaart van de overledene;
  • identiteitskaart van de aangever.

 

Verzamel deze documenten indien van toepassing:

  • trouwboekje van de overledene;
  • rijbewijs van de overledene;
  • laatste wilsbeschikking van de overledene.

 

  1. 5.    Regelen van de begrafenis

De begrafenisondernemer zal de meeste regelingen voor de uitvaart treffen. Eenmaal de dringende zaken zijn afgehandeld, zit u rustig samen om de begrafenis te bespreken: van specifieke wensen voor een bepaalde geloofsovertuiging tot de keuze van de muziek of de bloemen. Misschien had de overledene al bepaalde regelingen getroffen of wensen geuit voor de begrafenis? Als de overledene een wilsbeschikking heeft ingediend bij de gemeente, zal de begrafenisondernemer die opvragen en bij wet verplicht volgen.

 

  1. 6.    Administratieve afhandeling na het overlijden

Enkele instanties worden automatisch verwittigd na het overlijden, zoals het ziekenfonds, de pensioendienst en het kinderbijslagfonds. De instellingen of personen die u zelf op de hoogte moet brengen van het overlijden sommen we hieronder op.

 

FOD Financiën ▼

Als u zonder notaris wil werken, kan u een attest van erfopvolging bekomen bij de Federale Overheidsdienst Financiën. Daarvoor vult u een aanvraagformulier in dat u kan bekomen en indienen bij eender welk kantoor Rechtszekerheid (vroeger ‘registratiekantoor’ van de FOD Financiën). Op de website van de FOD Financiën kan u het kantoor in uw gemeente opzoeken en het aanvraagformulier downloaden.

 

In de volgende gevallen kan de FOD Financiën geen attest van erfopvolging voorzien en moet u verplicht gebruik maken van een notaris:

    • de overledene was gehuwd met een huwelijkscontract;
    • de overledene heeft een akte 'schenking tussen echtgenoten' laten opmaken bij een notaris;
    • de overledene heeft een eigenhandig of een notarieel testament nagelaten;
    • de overledene heeft 'handelingsonbekwame' erfgenamen zoals bijvoorbeeld minderjarigen.

 

Bank ▼

De bank blokkeert de rekening van de overledene en de partner na het overlijden. Als de partner gehuwd of wettelijk samenwonend is, kan de bank een voorschot van de rekening uitkeren voor dringende uitgaven. Dat bedrag is maximum de helft van het bedrag op de rekening en is beperkt tot 5.000 euro. Voor een deblokkering van de rekening is vaak een attest van erfopvolging nodig. Informeer bij uw bank of u een notaris moet inschakelen.

 

Notaris ▼ 

De notaris maakt een attest van erfopvolging op, waarin staat wie de erfgenamen zijn en hoe de nalatenschap verdeeld wordt. Dat attest kan worden opgevraagd door de bank (voor de deblokkering van de rekening) en de verstrekkers van de (levens)verzekering, hypotheek en het pensioen. Een notaris is in principe niet verplicht, maar voor de afhandeling van een nalatenschap is het soms noodzakelijk. 

 

Werkgever ▼

Als de overledene tewerkgesteld was als loontrekkende, moet de werkgever zo snel mogelijk op de hoogte worden gebracht van het overlijden. De werkgever zal een uittreksel van de overlijdensakte vragen. Alle verschuldigde lonen, vakantiegelden en premies worden uitbetaald.

 

Verzekeringsmaatschappij ▼

Alle verzekeringsmaatschappijen waar de overledene bij aangesloten was, moeten na het overlijden op de hoogte worden gebracht om de polissen af te sluiten of aan te passen (vb. bij groepspolissen). Verder kan de overledene ook specifieke verzekeringen hebben afgesloten waarbij een nabestaande recht heeft op een uitkering van die verzekering. De verzekeringsmaatschappij kan hiervoor een uittreksel van de overlijdensakte opvragen.

 

Ziekenfonds ▼ 

In sommige gevallen kan het ziekenfonds een deel van de begrafeniskosten vergoeden. Het statuut van de partner zal ook veranderen in weduwe of weduwnaar. Dat kan een invloed hebben op de tegemoetkoming voor gezondheidszorg. Ook bij het ziekenfonds is een uittreksel van de overlijdensakte nodig.

 

Belastingen ▼

De erfgenaam moet de aangifte van de personenbelasting voor de overledene indienen.

 

Boekhouder ▼

Als de overledene als zelfstandige werkte, moeten een aantal instanties ingelicht worden van het overlijden: het sociaalverzekeringsfonds, de btw-administratie, de griffie van de Rechtbank van Koophandel en de belastingdienst. De boekhouder van de overledene kan u hierover adviseren, en kan ook klanten en schuldeisers op de hoogte brengen.

 

DIV (Directie voor Inschrijving van Voertuigen) ▼

Als de overledene een auto of motorvoertuig had, moet de nummerplaat na het overlijden teruggestuurd worden naar de DIV. Als de partner getrouwd of wettelijk samenwonend is, kan de nummerplaat worden overgenomen. Ook dan moet de DIV verwittigd worden.

 

Watermaatschappij ▼

Contacteer de watermaatschappij als het watercontract van de overledene moet opgezegd worden. Als er een nieuwe huurder of koper van het pand is, zal u een overnamedocument moeten invullen. Na aangifte van het overlijden zal de watermaatschappij een eindafrekening maken op basis van de meterstand. 

 

Overige instanties ▼

Er zijn nog een aantal instanties die u kan of moet verwittigen, maar die afhangen van de overledene. Denk aan de leverancier van gas en elektriciteit (indien de overledene alleen woonde), de huiseigenaar (indien de overledene huurde), de vakbond als de overledene lid was, enzovoort.