Een erfovereenkomst, hoe gaat dat in zijn werk?

Overzicht

Sinds het nieuw erfrecht in voege ging op 1 september 2018, is het mogelijk om een erfovereenkomst op te tekenen. Dat houdt in dat je bij leven je testament kan opmaken in overeenstemming met de erfgenamen. Het grote voordeel van een erfovereenkomst is dat er bij een overlijden geen conflict of wrevel ontstaat over de nalatenschap. Maar hoe gaat het precies in zijn werk?

 

Rol van de notaris

Bij een erfovereenkomst zitten alle betrokken partijen samen in aanwezigheid van een notaris. Het doel van de samenkomst is een evenwichtige en eerlijke manier te vinden om de nalatenschap te verdelen. Als iedereen zich in het voorstel kan vinden en akkoord gaat met de overeenkomst, maakt de notaris een ontwerptekst op. Daarna krijgt iedereen minstens een maand bedenktijd alvorens de erfovereenkomst te ondertekenen. De ontwerptekst kan dus niet vroeger dan een maand na de bespreking gefinaliseerd worden. Er zijn twee soorten erfovereenkomsten: de globale overeenkomst en de punctuele overeenkomst.

 

Globale overeenkomst

Bij de globale overeenkomst, ook wel het familiepact genoemd, zoekt de ouder samen met de erfgenamen naar een faire regeling. De verdeling moet niet mathematisch evenwichtig zijn, maar kan met enige subjectiviteit worden benaderd. De essentie van het familiepact is dat alle partijen de regeling eerlijk vinden. Zo kan er rekening gehouden worden met eerdere schenkingen, dure studies of de individuele situatie van de erfgenamen. Eenmaal de overeenkomst ondertekend is, kunnen de betrokken partijen daar op geen enkel moment op terugkomen.

 

Punctuele overeenkomst

De meest toegepaste vorm van een erfovereenkomst is de punctuele overeenkomst. Hier worden afspraken gemaakt tussen twee of meer betrokken partijen van de erfenis over zeer specifieke aspecten van een erfenis of schenking. Bij een punctuele overeenkomst moet niet iedereen samen rond de tafel verzameld worden. Deze overeenkomst is vooral handig om wettelijke bepalingen te compenseren. Zo kan een erfgenaam afstand doen van zijn of haar wettelijk minimumdeel, bijvoorbeeld om een mindervalide erfgenaam een grotere schenking toe te staan.

 

Vastklikken van de waarde van een schenking

Een andere mogelijkheid van de punctuele overeenkomst is het zogenaamde vastklikken van de waarde van een schenking. In de nieuwe erfregeling wordt de waarde van een schenking bepaald op de dag dat de schenking geïnd wordt. Volgens de oude regeling werd die waarde bepaald op het moment dat het testament werd opgemaakt. Vooral bij het nalaten van de aandelen van een familiebedrijf kan dat van waarde zijn. Als één of meerdere erfgenamen de waarde van een bedrijf doen stijgen, moeten ze die verhoogde waarde in principe delen met alle erfgenamen, ook als zij niet actief zijn in het bedrijf. Met een punctuele overeenkomst is het mogelijk om de waarde van het bedrijf op het moment van de erfovereenkomst vast te leggen. Op die manier gaat de toegevoegde waarde van het bedrijf na de erfovereenkomst ook effectief naar de erfgenamen die daartoe hebben bijgedragen.